در دنیای امروز مارکت پلیسها دیگر صرفا پلتفرمهایی برای خرید و فروش کالا نیستند بلکه به دنیایی چندوجهی و پویا تبدیل شده اند که فروشندگان و خریداران بعنوان بازیگر و همچنین شرکتهای لجستیکی،تحلیل گران و بسیاری از امور دیگر نقش خدمات و پشت صحنه این دنیا را بازی میکنند و در تعامل باهم هستند.با راه اندازی مارکت پلیس و برخلاف فروشگاههای اینترنتی که صرفا برای فروش کاربرد دارند،ارزش تجارت را میان چند ضلع اصلی و بصورت همزمان جهت تولید،توزیع و تبادل بکار میروند.
در این مقاله سعی داریم با نگاهی عمیق،مفاهیم پایه،زیر ساختها،چالشها و مدل های درآمدی مارکت پلیسها را بررسی میکنیم تا افرادی که به دنبال ساخت،مدیریت و بهبود مارکت پلیس حرفه ای هستند براحتی وارد این عرصه شده تا دنیایی تازه در دیجیتال ایجاد کنند.
مارکت پلیس چیست؟
در ابتدای راهاندازی مارکت پلیس بهترین گزینه تعریف مارکت پلیس است.مارکت پلیس واسطی میان فروشنده و خریدار و بنری را آماده میکند که تامین کننده و فروشنده محصول بتواند با امکانات واسطه(مارکت پلیس)محصولات و خدمات خود را به مشتری برساند.پلتفرمهایی مانند ترب،شیپور و دیوار را میتوان بعنوان مارکت پلیس معرفی کرد.راه اندازی ebay در سال 1995 جرقه ایجاد موج اول راه اندازی مارکت پلیسهای محصول محور را زد و در ادامه موفقیت uber در سال 2010 موج دوم خدمات محور را به ارمغان آورد.
پلتفرم چیست؟
پلتفرم بنری است که امکان تبادل داده و تعامل محتوایی را بمانند یوتیوب و آپارات برای متعاملان فراهم می کند.مارکت پلیس همان پلتفرم است تنها در تبادل مالی باهم تفاوت دارند.در مارکت پلیس تعامل مالی صورت میگیرد اما در پلتفرم تبادل مالی وجود ندارد.
تفاوت مارکت پلیس و فروشگاه اینترنتی
تفاوت مارکت پلیس و فروشگاه اینترنتی یکی از مفاهیم اصلی در شروع راهاندازی مارکت پلیس و راه اندازی کسب و کار آنلاین باید کاملا درک شود.در جدول زیر درک صحیح و عمیقی را در تفاوت مارکت پلیس و فروشگاه اینترنتی به شما همراه عزیز انتقال میدهد:
| ویژگی | فروشگاه اینترنتی | مارکتپلیس |
|---|---|---|
| مالک محصولات | فروشگاه مالک کالاهاست | فروشندههای مختلف محصولات را عرضه میکنند |
| مدل درآمدی | سود مستقیم از فروش کالا | کارمزد، اشتراک، تبلیغات و خدمات جانبی |
| زنجیره تأمین | فروشگاه مسئول تهیه، انبار و ارسال است | فروشنده مدیریت میکند؛ پلتفرم فقط واسطه است |
| مقیاسپذیری | نیازمند سرمایهگذاری برای رشد | با جذب فروشنده رشد میکند |
| تعداد فروشندگان | فقط یک فروشنده (خود فروشگاه) | چندین فروشنده مستقل در یک پلتفرم |
| تجربه کاربری | یکپارچه و کنترلشده | متنوع با قیمتگذاری رقابتی |
| مدیریت موجودی | فروشگاه مدیریت کامل دارد | هر فروشنده مدیریت موجودی خود را دارد |
| ریسک و مسئولیت | همه مسئولیت با فروشگاه است | ریسک بین فروشندهها تقسیم میشود |
اهمیت راه اندازی مارکت پلیس
اهمیت راه اندازی مارکت پلیس را میتوانیم در این خلاصه کنیم که کار فروش اینترنتی را برای تولید کننده و تامین کننده ساده میکنند و به آنها اجازه میدهد به جای اینکه بر موضوعات تخصصی مانند بازاریابی محتوایی،شبکه های اجتماعی،سئو سایت و مانند آن تمرکز کنند،موضوعات خود را برای ارائه خدمات بهتر میگذارند.
ویژگیهای مارکت پلیس
در ادامه راه اندازی مارکت پلیس به بررسی ویژگیهای مارکت پلیس میپردازیم.این پلتفرمهای تبادل مالی تعداد زیادی فروشندگان کالا و خدمات را در یک جا جمع کرده اند و معامله جزئی از اصول سهم مارکت پلیس به حساب میآیند.همچنین :
- حداقل دو گروه کاربر یعنی فروشنده و خریدار را به هم وصل می کند
- خود مارکت پلیس ها هیچگونه محصولی را ندارند بلکه بستری برای تبادل و تامین کالا و خدمات است و باعث می شوند ارزش کالا و خدمات بین تمامی فروشندگان قابل قیاس باشد.
- برخلاف فروشگاه های اینترنتی امکان افزایش تامین کننده روز به روز افزایش مییابد و محصولات و خدمات جدیدتر به بازار معرفی میشوند.
با دادههایی که از کاربران، تراکنشها و محصولات جمع میکنند، مارکتپلیسها میتوانند توصیهگر هوشمند، الگوریتم قیمتگذاری و کنترل تقلب اجرا کنند.
- مارکتپلیس میتواند برای فروش کالا، خدمات، محتوای دیجیتال، فایل، رزرو نوبت، مشاوره و حتی استخدام طراحی بشود. این انعطافپذیری باعث میشود برای حوزههای مختلف کاربرد داشته باشد.
انواع مارکت پلیس
در ادامه بررسی دقیق راه اندازی مارکت پلیسها به بررسی دقیق انواع مارکت پلیس می پردازیم:
- همتا به همتا (p2p) مانند ebay
- کسب و کار مصرف کننده (b2c) بمانند دیجی کالا
- کسب و کار به کسب و کار(b2b) بمانند علی بابا
- مارکت پلیس مبتنی بر درخواست آنی مانند UBER
- مارکت پلیس مدیریت شده مانند ZOCDOC
- مارکت پلیس مبتنی بر اجتماع مانند با سلام
- مارکت پلیسهای غیر متمرکز بمانند ZORA
معماری نرم افزاری راه اندازی مارکت پلیس
معماری مارکت پلیس ها به دو شیوه microservice و monolith تقسیم بندی می شوند:
معماری monolith
در این معماری همه اجزای مارکت پلیس مثل احراز هویت،سفارش،پرداخت،محصولات و کاربران و پنل ها در یک اپلیکیشن مرکزی اجرا می شود و برای راه اندازی سریع مارکت پلیس بسیار موثر است.
معماری microservice
در این معماری هر ماژول بصورت مستقل پیاده سازی و اجرا میشه و مقیاس پذیرتر،امن تر و قابل نگهداری در بلند مدت است.اما برای اجرای معماری مارکت پلیس نیاز به پیش نیازها و زیر ساختهایی است.که این زیر ساختها عبارتند از:
زیرساخت سرور و هاست
برای راه اندازی مارکت پلیس نیز بمانند طراحی سایت در اولین گام باید یک سرور و هاست مناسب تامین بشود.تمامی این هاست و سرور باید از دیتابیس و پایگاه داده مناسبی برخوردار باشد تا داده های ساختارمند و کشینگ براحتی بر روی مارکت پلیس ما قابل اجرا باشد.
سیستم احراز هویت و مدیریت نقش ها
سیستم احراز هویت برای توکن امن کاربران و همچنین کنترل دستی براساس نقش کاربران،ادمین و مشتری یکی دیگر از موارد مهم زیر ساخت هر پلتفرم بدون تبادل مالی است.
درگاه پرداخت و کیف پول
هر مارکت پلیسی نیز بمانند طراحی فروشگاه اینترنتی نیازمند یک درگاه پرداخت مستقیم یا واسطه ای است و ماژول تسویه حساب نیز باید وجود داشته باشد.
عوامل موفقیت و ورود به مارکت پلیس
اگر تصمیم دارید که ورودی موفق و قدرتمند در راه اندازی مارکت پلیس داشته باشید بهتر است روی مهم ترین ضعف بازیگر و مارکت پلیس مشابه تمرکز کرد که برخی از این استراتژیهای رایج عبارتند از:
- نرخ کمیسیون پائین تر
- عمودی کار کردن(روی یک محصول یا خدمت خاص تمرکز کردن در حالی که چندین فروشنده از آن حضور دارند)
- محصولی 10 برابر بهتر تولید کنید
- موجودی منحصر بفرد
بعد از اینکه ورود موفقی به مارکت پلیس داشتید بهتر است که سریع تغییر جهت ندهید و مخارج را تا حد امکان کاهش دهید و بعنوان یک مغر متفکر حواستان را جمع کنید و جوایز ویژهای برای کاربران پرشورتان در نظر بگیرید و به چشم انداز خود ایمان داشته باشید.
مرحله کشت ایده مارکت پلیس
برای اینکه یک راه اندازی موفق و ایده آل برای مارکت پلیس باید استراتژی ورود شما قدرتمند باشد تا راه و مسیر را سریع تر طی کنید.به نظر ما این استراتژی شامل موارد زیر است:
- موجودی منحصر بفرد پیدا کنید و سعی داشته باشید تا فروشندگانی پیدا کنید که متقاعد شده تا در مارکت پلیس شما ثبت نام کنند.
- فروشندگان فعلی را متقاعد کنید تا در مارکت پلیس شما لیست محصولات بگذارند.
- مشتریان را از طریق یک تامین کننده به دست آورید.
- برای به دست آوردن موجودی هزینه کنید(اولین مسیر برای هک رشد این است که ابتدا خودتان محصول را بخرید و در مارکت پلیس قرار دهید تا وب سایت خالی بنظر نرسد)
- لیست موجودیهای در دسترس را بدون اتلاف وقت جمع آوری کنید.
- به محصولات و خدمات،تجربیات جانبی و هرنوع مزایای دیگری که موجب میشود تا فروشندگان با مارکت پلیس شما ارتباط عمیق تری بگیرند،فکر کنید بعنوان مثال مانند uber رانندگان خود را به لیزینگ انحصاری و پیشنهادهای مالی برای خرید یا تعویض خودرو متصل کنید.
نکته : هک رشد یکی از زیر شاخه های بازاریابی است و به مجموعه فعالیت هایی اشاره دارد که برای ارزیابی و اجرای استراتژی و تست بازاریابی با هدف دستیابی به رشد سریع انجام می گیرد.
عوامل مهم در ارزش گذاری مارکت پلیس دیجیتال
- تجربه جدید در مقابل وضع موجود
- مزایای اقتصادی در مقابل وضعیت موجود(اگر بتوانید تغییر اقتصادی مثبتی در یک صنعت ایجاد کنید متوجه خواهید شد که افراد حاضر در هر 2 طرف عرضه و تقاضا به دنبال موفقیت شما هستند)
- فرصتی برای تکنولوژی تا ارزش ایجاد کند(استفاده از فناوری GPS در مارکت پلیس)
- بازاری مناسب است که ذره ای باشد بعنوان مثال شرکت هواپیماییهای بزرگ تمایل ندارند که بلیط آنها به صورت آنلاین فروش رود و تمام بازار وب سایت های فروش بلیط هواپیما را به سمت هتلداری سوق داده اند
- دردسرهای ثبت نام عرضه کنندگان(ثبت نام را طوری طراحی کنید که با یک شماره موبایل ثبت نام آنها انجام شود)
- اندازه فرصت بازار(تحلیل مناسبی از اندازه و حد و حدود بازاری که قرار است وارد شوید به دست آورید که به ارزیابی شما کمک کند که ارزش مالی دارد یا خیر)
- بازار را گسترش دهید
- کیفیت کار مارکت پلیس شما انقدر باید بالا باشد که خدمات شما تناوب و تکرار پذیری ایجاد کند تا هم مشتری وفادار برای شما ایجاد شود و هم مشتریهای جدید از طریق تبلیغات دهان به دهان به مارکت پلیس شما وارد شوند
- جریان پرداخت را تسهیل کنید
- اثرات شبکه ای ایجاد کند تا مارکت پلیس شما توسعه و قدرت تبلیغات دو چندانی را ایجاد کند
پیدا کردن مدل مناسب برای راه اندازی مارکت پلیس
برای راه اندازی مارکت پلیس باید مدلی را پیاده سازی کرد تا تامین کننده و خریدار کمترین هزینه را پرداخت کنند.پس بهتر است که کمیسیون معامله ای با هزینهای منصفانه در بستر مارکت پلیس انجام شود.این منصفانه ترین مدل برای عرضه کنندگان و فروشندگان است.برای فروشندگان خود خدمات ویژه ای در نظر بگیرید بعنوان مثال جای گذاری لیست را رایگان در سایت تان انجام دهند.
همچنین هزینه و شارژ پائین ورود به سایت تامین کنندگان بیشتری را ترغیب می کند تا محصولات خود را در مارکت پلیس شما لیست کنند.اگر هدف ایجاد یک مارکت پلیس قدرتمند است،باید بستری ایجاد کرد تا کمترین میزان اصطکاک هم در محصول و هم در قیمت داشته باشید.بالا بودن نرخ کمیسیون نوعی از اصطکاک و ضعف محسوب می شود.
معیارهای کلی مارکت پلیس
ارزش ناخالص فروش عرضه کنندگان که عبارت است از مجموع ارزش دارایی فروش کالاها و خدماتی که در یک بازه زمانی مشخص از طریق مارکت پلیسها فروخته شده است.با توجه به اینکه GMV یکی از معیارهای مهم KPI ها در مارکت پلیس هستند بنیانگذاران باید نرخ رشد آنرا به صورت ماهانه و سالانه پیگری کنند و نسبت به اینکه GMV از طریق جذب مشتری به وجود میآید،آگاهی داشته باشند.
(ارزش ناخالص فروش عرضه کنندگان=ارزش هر سفارش* تعداد معاملات)
(درآمد= ارزش ناخالص فروش عرضه کنندگان*نرخ کمیسیون)
مدلهای درآمدی در market place
بعد از راه اندازی تخصصی و حرفه ای مارکت پلیس نوبت به مدل های درآمدی میرسد که برای شما جذابیتی دو چندان دارد.البته که تلفیقی از دو یا چند مدل میتواند جذاب تر و پایدارتر باشد.از مهم ترین مدل های درآمدی می توان به شرح زیر توصیف کرد:
- درآمد کارمزدی:در این مدل به ازای هر تراکنش و کلیک بر روی کلیدهای خاص مبلغی بعنوان کارمزد از کیف پول و حساب کاربری کم خواهد شد
- حق اشتراک:فروشنده یا خریدار جهت استفاده از امکنات ویژه،مبلغی بعنوان حق عضویت ماهیانه یا سالانه پرداخت می گردد.
- تبلیغات:کسب درآمد از تبلیغات هدفمند یا برجسته سازی فروشندگان.این مدل برای پلت فرم های پر ترافیک بسیار موثر خواهد بود.
- کارمزد تراکنش:دراین نوع مدل به ازای دریافت و پرداخت تراکنشی که انجام می شود مبلغی بعنوان کارمزد از تامین کننده یا خریدار کسر میگردد.
- درآمد از داده: تحلیل و فروش اطلاعات رفتاری کاربران یا فروشندگان (با حفظ حریم خصوصی)
در جدول زیر یک مقایسه کامل و گزیده برای شما قرار داده ایم تا با اشراف بیشتری نسبت به این موضوع اطلاع و آگاهی کسب کنید.
| مدل درآمدی | توضیح مختصر | نمونهها |
|---|---|---|
| کارمزد (Commission) | دریافت درصدی از هر تراکنش موفق بین خریدار و فروشنده | دیجیکالا، Airbnb، Etsy |
| حق اشتراک (Subscription) | پرداخت دورهای (ماهانه/سالانه) توسط کاربران برای دسترسی ویژه | LinkedIn Premium، دیوار آگهی ویژه |
| تبلیغات (Advertising) | نمایش تبلیغات هدفمند یا برجستهسازی فروشندگان در پلتفرم | شیپور، eBay |
| خدمات جانبی (Value-Added Services) | درآمد از خدماتی مثل ارسال، بستهبندی، مشاوره یا پشتیبانی | Amazon FBA، خدمات پست دیجیکالا |
| کارمزد پرداخت (Transaction Fee) | دریافت مبلغ مشخص صرفاً بابت پردازش تراکنش مالی | Stripe، PayPal، زرینپال |
| فروش داده (Data Monetization) | درآمد از تحلیل یا فروش اطلاعات رفتاری کاربران (با حفظ حریم خصوصی) | پلتفرمهای تبلیغاتی یا B2B |
آینده market places
بعد از نگاه تخصصی به راه اندازی و انواع مدل و نوع درآمد و با توجه به ورود هوش مصنوعی به دیجیتال مارکتینگ اکنون نگاهی تخصصی به آینده market place ها خواهیم داشت تا با نگاهی نو و هوشمندتر وارد یک market place حرفه ای شوید.
در آینده مارکت پلیس ها دیگر وارد بازار خاصی مثل نگهداری سالمند،پزشکی یا محتوای آموزشی می شوند و هوش مصنوعی نقش بسزایی در عرضه محصول و قیمت گذاری و نمایش بهینه تر تامین کنندگان و همچنین چت و پشتیبانی با مشتریان خواهد گذاشت.همچنین تجربه خرید همه جانبه اتفاق می افتد بدان معنی که دیگر از طریق شبکه های اجتماعی،واتس اپ و تلگرام و حتی از طریق بازی فروش های جذابی صورت می گیرد.
در آینده همچنین این پلتفرم های بدون جریانات مالی نقش لجستیک،انبارداری و بیمه را بازی می کنند و حتی بازاریابی را برعهده میگیرند.این یعنی اینکه ترکیب مارکتپلیس + خدمات SaaS + فناوری مالی (Fintech) در یک بسته کامل.
- تخصصیسازی مارکتپلیسها در حوزههای خاص
- استفاده گسترده از هوش مصنوعی برای شخصیسازی تجربه کاربری
- غیرمتمرکز شدن با بلاکچین و قراردادهای هوشمند (Web3)
- خرید از طریق شبکههای اجتماعی، اپها و متاورس (Omnichannel)
- مدیریت کامل زنجیره خدمات توسط خود پلتفرم (Full Stack)
- تمرکز بر اعتماد، شفافیت و اعتبارسنجی انسانی
سخن آخر
در این مقاله درباره راه اندازی مارکت پلیس و انواع قالب های تجاری و درآمدی و ویژگی ها و مزایا و مدل های درآمدی و بسیاری از ویژگی های market place صحبت کردیم و سعی کردیم آینده مارکت پلیس را برای شما ترسیم کنیم اما اگر با خواندن این محتوا هنوز با ابهامات و سوالاتی روبرو هستید کافیست در بخش نظرات و دیدگاه ها برای ما بنویسید تا پاسخگوی شما عزیزان باشیم.
بدون دیدگاه